سهام شرکت داروسازی مدرنا پس از اعلام نتایج موفق یک آزمایش بالینی برای واکسن شخصیسازیشده سرطان، در معاملات روز چهارشنبه بیش از دو برابر شد. این واکسن که با همکاری مرک (Merck) توسعه یافته، در یک آزمایش بالینی مرحله سوم توانسته است خطر بازگشت و گسترش ملانوما، یکی از خطرناکترین انواع سرطان پوست، را کاهش دهد.
در این مطالعه ۱۱۳۷ بیمار مبتلا به ملانومای پرخطر که تومورشان با جراحی برداشته شده بود، مورد بررسی قرار گرفتند. بیماران یا ترکیبی از واکسن آزمایشی Intismeran و داروی ضدسرطان Keytruda دریافت کردند یا تنها تحت درمان با کیترودا قرار گرفتند. نتایج نشان داد ترکیب این دو درمان توانسته هم هدف اصلی مطالعه یعنی افزایش مدت زمان بدون بازگشت سرطان و هم هدف ثانویه یعنی جلوگیری از انتشار سرطان به سایر اندامها را محقق کند.
نکته مهم درباره این واکسن، شخصیسازی آن برای هر بیمار است. پس از برداشتن تومور، نمونهای از بافت تومور و خون بیمار بررسی میشود تا جهشهای منحصربهفرد سلولهای سرطانی شناسایی شود. سپس این اطلاعات در قالب یک واکسن mRNA طراحی میشود تا سیستم ایمنی بیمار را برای شناسایی و حمله به سلولهای سرطانی در صورت بازگشت بیماری آموزش دهد. فرایند تولید واکسن اختصاصی هر بیمار حدود شش هفته زمان میبرد.
این موفقیت از آن جهت اهمیت دارد که نخستین بار است یک درمان سرطان مبتنی بر mRNA و واکسن نئوآنتیژن شخصیسازیشده در یک آزمایش بالینی مرحله سوم نتیجه مثبت میگیرد. البته شرکتها هنوز جزئیات کامل میزان اثربخشی را منتشر نکردهاند و قرار است دادههای کاملتر در یک کنفرانس پزشکی ارائه شود.
انتشار این خبر واکنش شدیدی در بازار سهام داشت؛ سهام مدرنا در مقطعی بیش از ۹۰ درصد رشد کرد و ارزش سهام مرک نیز افزایش قابلتوجهی داشت. موفقیت این واکسن میتواند برای مدرنا که پس از کاهش درآمد واکسن کووید-۱۹ به دنبال منابع درآمدی جدید است، اهمیت ویژهای داشته باشد. این شرکت همچنین در حال بررسی کاربرد فناوری مشابه برای سرطانهای دیگری از جمله سرطان ریه، مثانه و کلیه است.
با این حال، واکسن هنوز برای استفاده عمومی تأیید نشده و مسیر دریافت مجوزهای نظارتی باقی مانده است. مدرنا امیدوار است در صورت ادامه نتایج مثبت و دریافت مجوز، این درمان را از سال ۲۰۲۷ وارد بازار کند.
