ایران

از ربات آتش‌نشان تا نیمکت هوشمند؛ فناوری چه نقشی در شهر آینده دارد؟

نمایشگاه سیتکس تهران مجموعه‌ای از فناوری‌ها و راهکارهای مرتبط با مدیریت شهری را به نمایش گذاشت؛ محصولاتی که از تجهیزات امداد و نجات و ابزارهای پایش زیرساخت گرفته تا سامانه‌های هوشمند و امکانات دیجیتال در فضای عمومی را در بر می‌گرفتند. محور مشترک بسیاری از این فناوری‌ها، استفاده از ابزارهای دیجیتال برای مدیریت بهتر منابع شهری، افزایش ایمنی و بهبود خدماتی بود که شهروندان هر روز با آن سروکار دارند.

فناوری‌هایی که به دل خطر می‌روند

یکی از بخش‌های قابل توجه نمایشگاه، تجهیزات طراحی‌شده برای فعالیت در محیط‌های پرخطر بود. ربات‌های آتش‌نشان مجهز به سامانه آب‌پاش، پهپادهای تصویربرداری حرارتی و تجهیزات امداد و نجات، نمونه‌هایی از فناوری‌هایی بودند که می‌توانند در شرایطی که حضور مستقیم نیروهای انسانی دشوار یا خطرناک است، به کمک عملیات شهری بیایند.

ربات آتش نشان
ربات آتش نشان در نمایشگاه سیتکس

پهپادهای مجهز به دوربین حرارتی برای شناسایی کانون‌های پنهان آتش و یافتن افراد در مناطق صعب‌عبور کاربرد دارند. در عملیات آتش‌نشانی، تشخیص نقاطی که همچنان حرارت بالایی دارند، حتی پس از خاموش شدن شعله‌های قابل مشاهده، می‌تواند اهمیت زیادی داشته باشد. ربات‌های آتش‌نشان نیز با هدف ورود به محیط‌های پرخطر و انجام عملیات اطفا طراحی شده‌اند تا بخشی از مأموریت‌هایی را که جان نیروهای امدادی را به خطر می‌اندازند، برعهده بگیرند.

پهپاد اتفای حریق آتش نشانی با امکان پرواز تا ارتفاع ۱۵۰ متر
پهپاد اتفای حریق آتش نشانی با امکان پرواز تا ارتفاع ۱۵۰ متر

در بخش دیگری از نمایشگاه، فناوری‌هایی برای بررسی وضعیت زیرساخت‌های شهری به نمایش درآمدند. خودروی مجهز به سامانه اسکن جاده، با بررسی لایه‌های زیرین آسفالت می‌تواند اطلاعاتی درباره وضعیت ساختار مسیر در اختیار کارشناسان قرار دهد. استفاده از چنین تجهیزاتی می‌تواند به شناسایی مشکلات زیر سطح خیابان، ارزیابی کیفیت عملیات عمرانی و کاهش وابستگی به بررسی‌های صرفاً چشمی کمک کند.

وقتی مبلمان شهری هم به ابزار دیجیتال تبدیل می‌شود

فناوری‌های حاضر در سیتکس تنها به تجهیزات سنگین، ربات‌ها و پروژه‌های زیرساختی محدود نبودند. بخشی از محصولات نمایشگاه به امکاناتی اختصاص داشت که مستقیماً در فضای عمومی شهر قابل استفاده‌اند.

نیمکت‌های هوشمند یکی از این نمونه‌ها بودند؛ تجهیزاتی که علاوه بر فراهم کردن فضای نشستن، قابلیت نمایش اطلاعاتی مانند وضعیت آب‌وهوا و شارژ تلفن همراه را در اختیار کاربران قرار می‌دهند. چنین تجهیزاتی تلاش می‌کنند امکانات دیجیتال را از فضای محدود خانه و محل کار خارج کنند و به بخشی از مبلمان شهری تبدیل شوند.

در حوزه مدیریت منابع نیز سامانه‌های پایش تصویری و ابزارهای هوشمند برای بررسی وضعیت کانال‌های آب، کنترل جریان و شناسایی شرایط خطر معرفی شدند. در شهری که مدیریت آب‌های سطحی و مواجهه با بارش‌های شدید از مسائل مهم زیرساختی محسوب می‌شود، استفاده از داده‌های تصویری و سامانه‌های هشدار می‌تواند در تشخیص سریع‌تر شرایط غیرعادی نقش داشته باشد.

مدیریت بحران؛ از شبیه‌سازی زلزله تا پایش شهری

مدیریت بحران یکی دیگر از محورهای فناوری در سیتکس بود. در این بخش، ابزارهایی برای آموزش مواجهه با حوادث و فناوری‌هایی برای ارزیابی خطر و بررسی پیامدهای احتمالی بحران معرفی شدند.

شبیه‌ساز واقعیت مجازی زلزله، امکان تجربه شرایط وقوع زلزله را در یک محیط کنترل‌شده فراهم می‌کند. این نوع ابزارها می‌توانند به آموزش واکنش صحیح در لحظات ابتدایی حادثه کمک کنند؛ زمانی که تصمیم‌های سریع و درست، نقش مهمی در کاهش آسیب دارند.

در کنار تجهیزات آموزشی، فناوری‌های مبتنی بر داده نیز برای بررسی وضعیت زیرساخت‌ها و شناسایی شرایط غیرعادی مورد توجه قرار گرفته‌اند. استفاده از سامانه‌های هوشمند پایش می‌تواند به مدیران شهری کمک کند تا به جای واکنش صرف پس از وقوع حادثه، برای شرایط مختلف از پیش برنامه‌ریزی کنند و نقاط آسیب‌پذیر را بهتر بشناسند.

از شرکت‌های فناور تا نیازهای واقعی شهرداری

یکی از اهداف اصلی سیتکس، ایجاد ارتباط میان شرکت‌های فناور و مجموعه‌های مدیریت شهری بود. حضور شرکت‌های دانش‌بنیان، استارتاپ‌ها، پارک‌های فناوری و ارائه طرح‌های نوآورانه، بخشی از تلاش برای نزدیک کردن ظرفیت صنعت فناوری به نیازهای شهرداری را تشکیل می‌داد.

در همین راستا، برنامه‌هایی مانند ریورس‌پیچ با هدف طرح نیازهای واقعی مدیریت شهری و اتصال شرکت‌ها به فرصت‌های همکاری طراحی شده بودند. بخش «بذر طلایی» نیز بستری برای ارائه ایده‌های دانش‌آموزان و نسل جوان فراهم می‌کرد تا نوآوری محدود به شرکت‌های فعال و شناخته‌شده نباشد.

با این حال، مهم‌ترین مرحله برای فناوری‌های معرفی‌شده در سیتکس، پس از پایان نمایشگاه آغاز می‌شود. نمایش یک ربات، سامانه پایش یا تجهیزات هوشمند در فضای نمایشگاهی، به‌تنهایی به معنای استفاده عملیاتی از آن در سطح شهر نیست. هر یک از این محصولات برای ورود به چرخه خدمات شهری به ارزیابی فنی، آزمایش در محیط واقعی، تأمین منابع مالی، قراردادهای اجرایی و برنامه نگهداری نیاز دارند.

سیتکس مجموعه‌ای از راهکارها را برای مسائل مختلف تهران کنار هم قرار داد؛ از ایمنی و مدیریت بحران گرفته تا زیرساخت و خدمات عمومی. ارزش واقعی این رویداد اما در ادامه مسیر مشخص خواهد شد؛ زمانی که فناوری‌های معرفی‌شده از غرفه‌ها خارج شوند و بتوانند در مقیاس واقعی، بخشی از مشکلات شهر را حل کنند.

دکمه بازگشت به بالا