پروژه ربات انساننمای «آپتیموس» ایلان ماسک زیر ذرهبین
میلیاردر نابغه آینده تسلا را بر پایه رباتهای انساننما بنا کرده؛ رباتهایی که فعلاً محتاج کمک انسانها هستند.
آیندهای که ایلان ماسک برای تسلا ترسیم کرده، ارتشی از رباتهای انساننماست؛ رباتهایی که میتوانند فقر را از بین ببرند و کار را بیمعنا کنند. او به سرمایهگذاران گفته که این رباتها میتوانند درآمد «نامحدودی» برای تسلا ایجاد کنند و حتی تبدیل به «بزرگترین محصول تمام تاریخ» شوند.
ماسک هم شرکتش و هم ثروت شخصیاش را روی این چشمانداز شرط بسته؛ جهانی که در آن رباتی به نام «Optimus» در کارخانهها کار میکند، کارهای خانه را انجام میدهد، عملهای جراحی را به عهده میگیرد و تا مریخ سفر میکند تا در استعمار سیاره سرخ به انسانها کمک کند. با اینکه امروز هر ربات بهصورت دستی ساخته میشود، ماسک پیشنهاد داده که سالانه میلیونها عدد از این ربات تولید شود.
با این حال، آپتیموس هنوز برای تحقق چنین تحولی، راه زیادی تا جایگزینیِ کامل انسانها در جامعهای که ماسک آرزو دارد در ذهن بسازد دارد. در بسیاری از نمایشهای عمومی، حرکتهای آن از راه دور و توسط مهندسهای انسانی هدایت میشود. متخصصان تسلا هنوز قادر نیستند دستی برای این ربات بسازند که از نظر حسپذیری و دقت، مانند دست انسان باشد. حتی در درون خود تسلا هم برخی کارکنان مفید بودن این رباتها برای کارهای روزمرهای مانند تولید صنعتی را زیر سوال بردهاند.
این ربات مهر سال گذشته برای اولین بار روی فرش قرمز حاضر شد؛ در مراسم افتتاحیه فیلم «Tron: Ares» در هالیوود، در کنار بازیگر فیلم، جرد لتو، یک صحنه مبارزه طراحیشده را اجرا کرد.
انگیزه ماسک برای اثبات اشتباه شکاکان بالاست. بسته جدید دستمزد او، ده سال زمان در نظر گرفته که تسلا را به شرکتی ۸.۵ تریلیون دلاری تبدیل کند و دستکم یک میلیون ربات بفروشد — در کنار دیگر اهداف مالی و تولیدی. تحقق این اهداف میتواند بسته دستمزدی یک تریلیون دلاری برای ماسک به ارمغان بیاورد و تسلا را خیلی فراتر از بازار خودروهای برقی ببرد.
یکی از تحلیلگران مورگان استنلی، آدام جوناس، تابستان امسال گفت: «نقش خودرو برای تسلا، مثل نقش کتاب برای آمازون است. تسلا از خودرو بهعنوان آزمایشگاه استفاده کرده تا در زمینههای دیگر خبره شود.»
جمعه هفته گذشته، تسلا گزارش داد که فروش خودروهایش در سهماهه چهارم ۱۶ درصد کاهش یافته و در مجموعِ سال ۲۰۲۵ نیز ۹ درصد افت داشته است. این یعنی شرکت از رقیب چینیاش BYD عقبمانده. با افت سنگین سهام تسلا در اوایل ۲۰۲۵، بخش زیادی از امیدها حالا به برنامههای ماسک در حوزه رباتتاکسیها و رباتهای انساننما گره خورده است.
آپتیموس هنوز در دست توسعه است، اما به چهرهای آشنا در شرکت تبدیل شده. در مقر مهندسی تسلا در پالو آلتو کالیفرنیا، رباتها بهطور منظم دور محوطه ساختمان میچرخند تا بتوانند کار کنار انسانها را یاد بگیرند.
به گفته کارکنان سابق، داخل آزمایشگاههای تسلا، این ماشین ششپا، تمرین انجام کارهای سادهای مثل جدا کردن لگوهای رنگی، تا کردن لباس و بستن پیچ با دریل را انجام میدهد. شرکت در ماه مه گذشته ویدیویی منتشر کرد که ظاهراً نشان میداد آپتیموس میتواند با فرمان صوتی کارهایی مانند انداختن زباله در سطل، جاروبرقی کشیدن، جمع کردن خوردهریزها و برداشتن قطعهای از مدل X را انجام دهد. این کارها به گفته شرکت، از طریق مشاهده ویدیوهای انسانی آموخته شده بودند.
باوجود این پیشرفتها، برخی مهندسها در بخش تولید معتقدند که آپتیموس در کارخانهها کاربردی نخواهد داشت. آنها میگویند درحالیکه این ربات در انجام کارهای تکراری توانایی دارد، بیشتر فعالیتهای کارخانهای بهتر است توسط رباتهایی طراحی شوند که مخصوص همان وظیفه ساخته شدهاند.
به گفته «کن گلدبرگ»، رباتدان دانشگاه UC برکلی، چالش اصلی این است: چطور به رباتها، چابکی و حساسیتی مانند انسان بدهیم؟ اینکه آنها بتوانند محیط پیرامون را درک کرده و کارهایی ظریف اما مفید انجام دهند. او میگوید: «حتی یک کودک هم میتواند میز شام را جمع کند، اما رباتها هنوز در این سطح نیستند.»
برخی رقیبان تسلا به این نتیجه رسیدهاند که مشکل رباتها، پاهایشان است. «ایوان بیرد»، مدیرعامل شرکت Standard Bots که رباتهای کارخانهای چرخدار میسازد، میگوید چرخها پایداری بیشتر، ایمنی و خاموشکردن سادهتر را برای محیطهای کاری فراهم میکنند. او میافزاید: «وقتی برق یک ربات انساننما قطع شود، ذاتاً ناپایدار است و ممکن است روی کسی سقوط کند. در کارخانهها، انبارها یا کشاورزی، چرخ معمولاً بهتر از پا عمل میکند.»
تسلا فعلاً از برنامه اولیهاش برای بهکارگیری آپتیموس در کارخانههای خودش تا پایان سال عقبنشینی کرده و حالا روی نسل سوم این ربات کار میکند.
در تبلیغات رسمی تسلا، آپتیموس نقش دستیار خانگی را ایفا میکند: آبیاری گلها، جابهجا کردن خریدها و انجام سایر کارهای روزمره، تا صاحبانش بیشتر کنار خانواده وقت بگذرانند. ماسک در آبانماه گفته بود: «چه کسی دوست نداره یک C-3PO یا R2-D2 شخصی خودش رو داشته باشه؟» او اضافه کرد: «دلیل اینکه میگم رباتهای انساننما بزرگترین محصول تاریخ خواهند شد همینه. چون همه یکی میخوان، یا حتی بیشتر از یکی!»
