در شرایطی که اقتصاد کشورمان با تورم شدید، نوسانات ارزی و تغییرات ژئوپلیتیکی دست و پنجه نرم میکند و ارزش سرمایهمان هر روز کمتر میشود، نگهداشتن پول نقد بههیچوجه منطقی به نظر نمیرسد. به همین دلیل، بسیاری این پرسش را مطرح میکنند که «با پولمان چه کار کنیم»؟ «کجاها سرمایهگذاری کنیم که مطمئنتر باشد»؟
واقعیت را بخواهید، سرمایهگذاری با قطعیت سازگاری ندارد. ذات سرمایهگذاری با ریسک همراه است و سرمایهگذار هوشمند کسی است که بهجای حذف ریسک، آن را مدیریت کند. این بهمعنای آن است که باید بهدنبال گزینههایی باشید که کمترین ریسک را داشته باشند و حتی اگر سود کمی دارند، ارزش اصل سرمایه شما را کاهش ندهند. در این مطلب، میخواهیم درباره برخی از مطمئنترین روشهای سرمایهگذاری صحبت کنیم. با ما همراه باشید.
مطمئنترین سرمایهگذاریها در شرایط فعلی کداماند؟
برای سرمایهگذاری، گزینههای متنوعی وجود دارد در ادامه، برخی از این گزینهها را با هم بررسی میکنیم. فقط یک نکته را همینجا یادآور میشویم: حتی برای سرمایهگذاری در همین گزینههای مطمئن هم از مدیریت ریسک غافل نشوید.
۱. صندوقهای سرمایهگذاری با درآمد ثابت؛ جایگزینی برای سپردههای بانکی
درحالحاضر سرمایهگذاری در صندوقهای درآمد ثابت، یکی از روشهای بسیار مطمئن و کمریسک برای حفظ ارزش پول به شمار میرود. این صندوقها در بورس خرید و فروش میشوند ولی نباید آنها را با سهام اشتباه بگیرید. برخلاف تصور، بورس فقط به خرید مستقیم سهام شرکتها محدود نمیشود و ابزارهای مدرنی مانند صندوق های سرمایه گذاری با درآمد ثابت هم به سرمایهگذاران ارائه میدهد.
این صندوقها سود تضمینشده دارند و نقدشوندگی آنها بسیار بالاست. بنابراین، هر زمانی که نیاز داشته باشید میتوانید نقدشان کنید. روش کار یک صندوق درآمد ثابت به این شکل است:
شما و سرمایهگذاران دیگر، واحدهای صندوق را میخرید و متولیان صندوقها، با سرمایههای شما در اوراق کمریسک مثل اوراق مشارکت دولتی، سپردههای بانکی و اسناد خزانه سرمایهگذاری میکنند. سپس سود حاصل از این سرمایهگذاریها را بین شما تقسیم میکنند. ازآنجاکه طرف حساب این اوراق دولت یا بانکهای معتبر هستند، ریسک نکول (بازپرداختنکردن) نزدیک به صفر است.
مزایای صندوقها
برخی از مزایای مهم صندوقهای درآمد ثابت:
- سود منظم و مشخص روزشمار: برخلاف سپردههای بانکی که پرداخت سود آنها ماهشمار است، در این صندوقها سود بهصورت روزشمار محاسبه میشود. همچنین، جریمه برداشت زودتر از موعد وجود ندارد.
- مدیریت حرفهای داراییها: مدیریت داراییهای صندوق برعهده تیمهای تحلیلگر حرفهای است که تلاش میکنند بالاترین بازدهی ممکن را با کمترین ریسک کسب کنند.
- امکان سرمایهگذاری با مبالغ کم: ازآنجاکه صندوقها بهشکل واحدی خرید و فروش میشوند، حتی با مبالغ کم میتوانید آنها را خریداری کنید.
- ریسک بسیار پایین: صندوقها در اوراقی سرمایهگذاری میکنند که ریسک بسیار کمی دارند و سود آنها تضمینشده است.
- نقدشوندگی مناسب: اگر بخواهید واحدهای خود را به فروش برسانید، کافی است در ساعات بازبودن بازار این کار را انجام دهید. وجه آنها ظرف یکی دو روز به حسابتان واریز میشود.
این صندوقها بیشتر برای افرادی مناسباند که میخواهند سرمایهگذاری کمریسک و مطمئنی داشته باشند، بهدنبال جایگزینی برای سپردههای بانکی هستند یا میخواهند بدون درگیر شدن در نوسانات بازار، سود معقولانهای دریافت کنند.
۲. طلا؛ پناهگاه امن دربرابر تورم
طلا هزاران سال است که بهعنوان یک سرمایهگذاری مطمئن برای مقابله با تورم و کاهش ارزش پول شناخته شده است. این فلز گرانبها در سراسر جهان بهعنوان ذخیره امن ارزش، بهویژه در زمان بحرانهای اقتصادی ناشی از رکود یا جنگ، به کار میرود.
برخلاف ارز فیات که دولتها میتوانند بدون حد و مرز آن را چاپ کنند، عرضه طلا محدود است. فرایند استخراج آن بهدشواری صورت میگیرد و همیشه تقاضای جهانی برای آن وجود دارد. بنابر قانون کمیابی، ارزش طلا همواره در طول زمان افزایش مییابد.
برای ما ایرانیها، قیمت طلا تابعی از دو عامل است: قیمت اونس جهانی طلا و قیمت دلار در بازار آزاد. این ویژگی باعث میشود که طلا پوشش خوبی در برابر تورم داخلی و کاهش ارزش ریال باشد. به سه روش میتوان در طلا سرمایهگذاری کرد که در ادامه آنها را توضیح میدهیم.
روش اول: خرید حضوری از طلافروشیها
خرید حضوری طلا برای افرادی مناسب است که بهدنبال طلای فیزیکی ازجمله طلای زینتی هستند، خرید آنلاین را قبول ندارند یا اصلاً بلد نیستند بهشکل آنلاین خرید کنند. این روش خوب است ولی با چالشهایی همراه است که امنیت سرمایهگذاری را تهدید میکند. برای نمونه:
- ممکن است طلای تقلبی یا طلای عیار پایین را بهجای طلای ۱۸ عیار به شما قالب کنند. تشخیص سکههای غیربانکی جعلی هم آسان نیست؛ مگر اینکه فقط از طلافروشیهای معتبر خرید کنید.
- نگهداری طلای فیزیکی در منزل دشوار است و خطر سرقت وجود دارد. بههمراهداشتن طلای زیاد در بیرون از منزل هم ممکن است خطرناک باشد.
- گاهی سکههای بانکی دچار حباب قیمتی شدید میشوند؛ بهطوریکه قیمت بازار از ارزش ذاتی طلا بسیار فراتر میرود. افراد عادی اغلب قادر به تشخیص زمان حباب قیمتی نیستند و ممکن است سرشان کلاه برود.
- خرید طلای زینتی با اجرت ساخت، سود فروشنده و مالیات همراه است که هیچکدام از آنها در زمان فروش محاسبه نمیشوند. طلاهای زینتی را باید مدتی طولانی نگه دارید تا این هزینههای اضافی جبران شود.
روش دوم: خرید طلا از پلتفرمهای آنلاین
با رشد شرکتهای فناوری مالی (فینتک) در حوزه طلا، روشهای خرید سنتی جای خود را به روشهای مدرن دادهاند. بسیاری از افراد نسل جدید و حتی نسلهای قدیمیتر، ترجیح میدهند طلا را از پلتفرمهای آنلاین خریداری کنند.
درحالحاضر، بازار پلتفرم های آنلاین خرید و فروش طلا و سکه حسابی داغ است. این سایتها مزایای زیادی در اختیار سرمایهگذاران قرار میدهند که برخی از آنها عبارتاند از:
- شفافیت در قیمت: در این پلتفرمها قیمتها بر اساس نرخ لحظهای و رسمی اتحادیه صنف طلا تعیین میشود و خبری از قیمتگذاریهای سلیقهای نیست.
- حذف اجرتهای سنگین: بیشتر پلتفرمهای آنلاین خرید و فروش طلا، امکان سرمایهگذاری در طلای آبشده را فراهم میکنند. طلای آبشده اجرت ساخت ندارد و مالیات به آن تعلق نمیگیرد. بنابراین، بخش زیادی از سرمایه شما صرف هزینههای جانبی نخواهد شد.
- حذف ریسک نگهداری طلای فیزیکی: طلایی که بهشکل آنلاین میخرید، بهصورت امانی نزد بانکهایی مثل بانک کارگشایی یا صندوقهای معتبر نگهداری میشود. بنابراین، جای طلاهای شما امن است و مسئولیت نگهداری از آنها برعهده شما نخواهد بود؛ مگر اینکه معادل فیزیکی طلاها را دریافت کنید.
- خرید و فروش ۲۴ ساعته: برخلاف بازار سنتی که ساعات کاری محدودی دارد، در پلتفرمهای آنلاین امکان خرید و فروش در هر ساعت از شبانهروز و در تمام روزهای هفته فراهم است.
- امکان خرید با مبالغ اندک: پلتفرمهای خرید آنلاین طلا و سکه به شما امکان میدهند با هر مبلغی طلا بخرید.
- نقدشوندگی بالا: خرید و فروش طلا در پلتفرمهای آنلاین بسیار راحت است و با چند کلیک انجام میشود.
این روش برای افرادی مناسب است که میخواهند از مزایای طلا بهرهمند شوند، بدون آنکه دغدغههای سنتی خرید فیزیکی را داشته باشند. بااینحال، فراموش نکنید که هر پلتفرمی برای خرید طلا معتبر نیست. حتماً باید قبل از خرید بررسی کنید که آیا پلتفرم انتخابی شما مجوزهای لازم از اتحادیه طلا و جواهر، نماد اعتماد الکترونیک (اینماد) و سایر مجوزها را دریافت کرده است یا خیر. علاوه بر آن، یک پلتفرم معتبر باید درباره عملکرد خود شفافسازی کامل انجام دهد و امکان اطلاعرسانی درباره تغییر قیمت روزانه طلا و سکه را برای سرمایهگذاران فراهم کند.
روش سوم: خرید صندوقهای طلا
صندوقهای طلا نوعی صندوق سرمایهگذاری قابل معامله در بورس (ETF) هستند که دارایی اصلی آنها مبتنی بر گواهی سپرده سکه طلا و شمش طلا است. در واقع، بهجای خرید فیزیکی طلا یا سکه، واحدهای این صندوقها را در بورس خرید و فروش میکنید. معامله این صندوقها بسیار راحت است و نقدشوندگی مناسبی دارند. ارزش هر واحد از این صندوقها با قیمت طلا تغییر میکند. برخی از مزایای صندوقهای طلا عبارتاند از:
- حذف ریسک نگهداری طلای فیزیکی؛
- قیمتگذاری شفاف و لحظهای؛
- نقدشوندگی نسبتاً بالا (زیرا برخلاف پلتفرمهای آنلاین که ۲۴ ساعته باز هستند، فروش صندوق طلا باید در ساعاتی انجام شود که بازار سهام باز است)؛
- امکان سرمایهگذاری با مبالغ کم؛
- تحت نظارت سازمان بورس و حسابرسی رسمی در کشور.
منظور از سرمایهگذاری مطمئن چیست؟
تا بدینجا مطمئنترین روشهای سرمایهگذاری در شرایط فعلی کشور را به شما معرفی کردیم. احتمالاً گزینههای دیگری گوشه ذهنتان نقش بسته است و میخواهید بدانید چرا درباره آنها صحبت نکردهایم. برای روشنشدن موضوع، ابتدا بیایید ببینیم منظور از سرمایهگذاری مطمئن چیست و چرا املاک، خودرو، سپردههای بانکی و ارزهای دیجیتال در این دسته قرار نمیگیرند.
یک سرمایهگذاری امن و مطمئن ویژگیهای زیر را دارد:
- حتی اگر سود کمی به شما میدهد، اصل سرمایه شما را حفظ میکند؛
- ریسک آن پایین یا قابلکنترل است؛
- سودی که از آن به دست میآورید، با نرخ تورم برابری میکند یا بیشتر از آن است؛
- نقدشوندگی مناسبی دارد؛
- وابستگی آن به نوسانات و شوکهای ناگهانی بازار کم است؛
- ورود به آن با مبالغ اندک هم امکانپذیر است.
حالا بیایید سایر روشهای سرمایهگذاری را با این معیارها ارزیابی کنیم.
ارزهای دیجیتال
بازار ارزهای دیجیتال نوسانات بسیار زیادی دارد. بنابراین، سرمایهگذاری در آن با وجود هیجانانگیز بودن، بسیار پرریسک است. حتی سرمایهگذاری در استیبلکوینهایی مانند تتر (USDT) هم که قیمت ثابت یکدلاری دارند و با نوسانات بازار تغییر نمیکنند، ریسکهای خاص خودش را دارد. این ارزها متمرکز هستند و اختیار کامل آنها در دست شرکت صادرکنندهشان است. بنابراین، بهدلیل تحریمهای گسترده بینالمللی، خطر فریزشدن این ارزها برای کاربران ایرانی وجود دارد. با این تفاسیر، نمیتوان سرمایهگذاری در رمزارزها را مطمئن به حساب آورد.
املاک و مستغلات
سرمایهگذاری در املاک اطمینانبخش است ولی به سرمایه هنگفتی نیاز دارد. علاوه بر آن، نقدشوندگی آن هم پایین است؛ زیرا باتوجهبه شرایط اقتصادی کشور، افراد بسیار کمی از عهده خرید ملک برمیآیند و بنابراین، تبدیل آن به پول نقد دشوار و زمانبر است.
سهام
فعالیت در بازار سهام به دانش مالی نیاز دارد و نیازمند پیگیری مداوم است. سرمایهگذاریهای بلندمدت در آن هم به آن اندازه که باید سودآور نیست. علاوه بر آن، بهشدت به اخبار و سیاستها وابسته است که باعث میشود سرمایهگذاری مطمئنی به حساب نیاید.
سپردههای بانکی
سپرده بانکی از بین انواع روشهای سرمایهگذاری سنتی، امنترین گزینه به حساب میآید و سود ثابت ماهانه ارائه میدهد. بااینحال، بهدلیل بازدهی پایینتر از تورم، در بلندمدت توان حفظ قدرت خرید را ندارد. برای نمونه، یک سپرده ۵ساله با سود ۲۱درصد را در نظر بگیرید:
پول شما تا ۵ سال قفل میشود و نمیتوانید به آن دست بزنید. اگر بخواهید زودتر از موعد آن را برداشت کنید، باید جریمه بپردازید. این بهمعنای آن است که سپرده بانکی بلندمدت نقدشوندگی مناسبی ندارد. از سوی دیگر، در کشوری با تورم افسارگسیخته، نهتنها سرمایه شما بعد از ۵ سال بخش بزرگی از ارزش خود را از دست میدهد، سود ۲۱درصدی ثابت هم بهمرور زمان ناچیز به نظر میرسد.
استراتژی ترکیبی برای سرمایهگذاری مطمئن
هیچ سرمایهگذار باهوشی تمام تخممرغهایش را در یک سبد نمیچیند. یک سبد سرمایهگذاری متعادل و کمریسک باید ترکیبی از چند گزینه باشد. برای نمونه، میتوانید حدود ۴۰ تا ۵۰ درصد از سرمایه خود را به صندوقهای درآمد ثابت اختصاص دهید. این بخش نقدینگی منظمی برای شما فراهم میکند و اصل سرمایهتان محفوظ میماند. میتوانید سود حاصل از آن را هم برای بهرهمندی از اثر «سود مرکب» دوباره سرمایهگذاری کنید.
بخش دیگری از سرمایه خود را به طلا اختصاص دهید. برای اینکه اجرت ساخت و مالیات نپردازید، بهجای طلاهای زینتی، طلای آبشده یا صندوق طلا بخرید.
در این میان برای تنوع پرتفوی خود میتوانید ۱ تا ۲ درصد از سرمایهتان را برای فرصتهای طلایی در بازار و سودهای هیجانانگیز در داراییهایی مثل رمزارزها یا سهام کنار بگذارید. البته تصمیم آن با شماست و به میزان ریسکپذیری و نوع شخصیت معاملاتی شما بستگی دارد.
سخن پایانی
بررسی گزینههای مختلف سرمایهگذاری نشان میدهد در شرایط اقتصادی فعلی، هیچ روش واحدی با عنوان «مطمئنترین روشهای سرمایهگذاری برای همه» وجود ندارد. عواملی که در انتخاب یک مسیر درست نقش تعیینکنندهای دارند شامل میزان ریسکپذیری، افق زمانی، حجم سرمایه و هدف نهایی فرد (حفظ ارزش پول یا کسب سود) هستند. بااینحال، یک اصل در میان این تحلیلها مشترک است: مفهوم سرمایهگذاری مطمئن. وقتی از اطمینان در سرمایهگذاری صحبت میکنیم، یعنی باید گزینههایی را انتخاب کنیم که ویژگیهای مهمی مثل کمریسکبودن، شفافیت و نقدشوندگی بالا داشته باشند، اصل سرمایه را حفظ کنند و بتوان با کمترین مبالغ در آنها سرمایهگذاری کرد. درحالحاضر، تنها روشهایی که این معیارهایی در آنها صدق میکند، شامل صندوقهای با درآمد ثابت، طلای آنلاین (شامل شکه و شمش و طلای آبشده) و صندوقهای طلا هستند.
