فارغ شدن از نمايشگاه بينالمللي جيتكس دوبي و پشت سرگذاشتن پانزدهمين نمايشگاه الكامپ كشور فرصتي را فراهم كرده تا نگاهي به وضعيت صنعت فناوري اطلاعات در ايران به عنوان يكي از پيشروترين كشورها در اين حوزه داشته باشيم درحالي كه در اين بين ركود اقتصادي دنيا در اين بازار تاثير بسزايي گذاشته است.
همه ما تاحدودي از خبرهاي مربوط به بحران اقتصادي كه دامنگير بازارهاي جهاني نيز شده باخبر هستيم. اين بحران كه از آمريكا شروع شد به اروپا و ژاپن و سپس به آسيا و خاورميانه رسيده است. ريشه همه اين بحرانها به آمريكا ميرسد، چرا كه اين كشور با در دست داشتن حدود 30 درصد از سهم اقتصاد جهاني توانسته كل اقتصاد جهان را با بحران رو به رو كند.
از ماجراي اين بحران كه بگذريم اين امر به سقوط نظام مالي آمريكا منجر شد و گردش نقدينگي ا كه در دست بانكهاي اين كشور بود با مشكل جدي روبه رو كرد.
بانكها يكي پس از ديگري ورشكست شدند و آثار آن به بورس و به تبع آن به شركتهاي خصوصي بزرگ آمريكا نيز رسيد.
با فلج شدن بزرگترين اقتصاد دنيا، بسياري از كشورها كه به نوعي به اين اقتصاد وابسته بودند نيز دچار مشكل شدند و اين بحران كم كم به يك بحران جهاني بدل شد.
در اين ميان كشورهايي مانند ايران كه وابستگي كمي به اقتصاد جهاني داشتند و به صورت جزيرهاي اقتصاد خود را مديريت ميكردند با كم ترين مشكل روبهرو شدند، چرا كه اين كشورها يك پاشنه آشيل به نام نفت داشتند و با گستردهتر شدن بحران اقتصادي دنيا رشد اقتصادي كشورها پايين آمد و سهم توليد كالا در قدرتهاي بزرگ صنعتي به پايينترين حد خود رسيد.
اولين نتيجه اين امر آن بود كه خريداران نفت سهم خريد خود را كم كردند، به همين دليل قيمت نفت نيز پايين آمد و نفت بشكهاي 140 دلار به نفت بشكهاي 40 دلار بدل شد.
پايين آمدن قيمت نفت موجب شد كه بالاخره آثار بحران اقتصادي جهان به كشورهايي نظير ايران نيز برسد.
اين بحران آثار خود را در شركتهاي بزرگ IT نيز نشان داد، به گونهای كه شركت یاهو اقدام به اخراج 1500 نفر از كاركنان خود و سوني هم اقدام به اخراج 7000 نفر از كاركنانش براي كم كردن هزينههايشان كردند.
از آنجا كه بازار IT ايران كاملا به واردات از كشورهاي صاحب تكنولوژي وابسته است نميتوان انتظار داشت بحران شركتهايي كه نبض بازار IT دنيا در دست آنان است به بازار ما سرايت نكند و بايد به اين موضوع كاهش قدرت خريد مشتريان را كه از تبعات ركود اقتصادي است نيز اضافه كنيد.
براساس اين گزارش، سهم ايران از بازار IT از پتانسيلي كه انتظار آن ميرود كمتر است، علاوه بر اين رسيدن به جايگاهي بهتر درحال حاضر نزديك به نظر نميرسد، زيرا ايجاد زيرساختهاي مهم و لازم، نيازمند صرف زمان است.
بازار IT ايران، بازاري چند وجهي و تاحدي نامتقارن است.
ستونهاي اصلي اين بازار را مخابرات، سختافزار، نرمافزار و اينترنت تشكيل ميدهند و پيشبيني ميشود زمينههايي همچون شبكههاي بيسيم، نرمافزارهاي امنيتي و ادوات ذخيرهسازي نيز محلهاي مناسبي براي سرمايهگذاري در كشور باشند.
بررسي بازار ايران نشان ميدهد كه اين حوزه در سال جاري رشد داشته، به طوري كه سختافزار با رشد 9 درصدي، تجهيزات شبكه با رشد چهاردرصدي، خدمات IT با رشد چهار درصدي و نرمافزار با رشد سه درصدي، مواجه بوده است. ولي متاسفانه اين رشد آنطور كه بايد نبوده و البته بايد در اين بين به تاثير بحران اقتصادي دنيا در بازار كشور هم اشاره كرد.
با اين وضع اگر گشتي در بازارهاي ختافزار تهران بزنيد ميتوانيد صورت اخمآلود فروشندگان را مشاهده كنيد!
اگر ما بازار سختافزار و در کل بازار IT را به سه طبقه محصولات ارزانقيمت، محصولات ميانقيمت و بالاخره محصولات گرانقيمت طبقهبندي كنيم بهتر ميتوانيم آنها را بررسي كنيم.
بررسي بازار IT كشور نشان ميدهد كه رده محصولات ميانقيمت سهم عمدهاي از بازار ما را تشكيل ميدهند و با این وضع قطعا وضع بسيار بدتر از آنچه كه ميبينيم خواهد شد، چرا كه در اين اوضاع و احوال خريداراني كه قصد خريد كالاهاي ميانقيمت را دارند يا تصميم به چشمپوشي از خريد خود ميگيرند و يا به جاي محصولات ميانقيمت به سراغ محصولات ارزانقيمت ميروند.
به عنوان نمونه اگر خريداري تصميم به خريد يك لپتاپ 5/1 ميليون توماني گرفته بود با عوض كردن تصميم خود به سراغ خريد لپتاپهاي زير 1ميليون تومان خواهد رفت.
اما در بازار كالاهاي ارزانقيمت با دو طيف از خريداران روبهرو خواهيم بود: اول خريداراني كه از بازار ميانقيمتها به بازار ارزان قيمتها مهاجرت كردهاند. دوم خريداراني كه از همان ابتدا تصميم به خريد كالاهاي ارزانقيمت گرفته بودند.
در مورد دسته دوم خريداران بايد گفت كه از قدرت خريد بسيار كمي برخوردار هستند به همين دليل هم به سراغ خريد كالاهاي ارزانقيمت رفتهاند. اما از سوي ديگر اين خريداران بدون دليل كالايي را نميخرند، چون بسيار اقتصادي فكر ميكنند و تا به كالايي واقعا نياز نداشته باشند اقدام به خريد آن نميكنند. پس خيلي بعيد است كه اين افراد كه نياز مبرم به كالايي دارند، از خريد آن صرف نظر كنند. البته خريداراني هم هستند كه به دليل قدرت خريد خيلي كمتر به طور كل دور خريد خود را خط ميكشند.
با توجه به اين امر به طور حتم ريزش مشتري در بازار كالاهاي ارزانقيمت بسيار كمتر از بازار كالاهاي ميانقيمت خواهد بود، همچنان كه مشترياني كه از بازار كالاهاي ميانقيمت چشم پوشيدهاند نيز به اين بازار اضافه خواهند شد.
با توجه به عوامل ذكر شده به عقيده نگارنده در بازار كالاهاي ارزانقيمت شاهد افت محسوسي نخواهيم بود.
اما ميرسيم به بازار كالاهاي گرانقيمت. خريداران اين بازار با توجه به وسع ماليشان، به قيمتها كمتر اهميت میدهند و با توجه به اين امر نميتوان انتظار داشت كه در بازار كالاهاي گرانقيمت نيز شاهد افت محسوس باشيم.
اما بايد توجه كرد كه كالاهاي گرانقيمت سهم بسيار كمي از بازار را در اختيار دارند، به همين دليل نه رشد و نه افت فروش در اين بازار در كل بازار تاثير گذاري زيادي ندارد.
بر اين اساس ميتوان نتيجه گرفت كه با افت خريد در بازار محصولات ميانقمت كه سهم عمدهاي هم از بازار را در اختيار دارند به زودي شاهد ركود بيش تري در بازار IT ايران خواهيم بود.
نتيجه ديگري كه ميتوان گرفت اين است كه به زودي بازار مملو از كالاهاي ارزان قيمت خواهد شد، چرا كه واردكنندگان تنها با فروش اين طيف از كالاها ميتوانند به سود مورد نياز فعاليت اقتصادي خود دست يابند.
منبع : خبرگزاری ایلنا
