نام نوینده: علی پرند
شرق – بسيارى روزهايى را به ياد مى آورند كه تماشاى مسابقات جام جهانى با تاخير يك روزه و يا چندساعته انجام مى گرفت و تنها در سال هاى اخير بود كه امكان تماشاى مسابقات به صورت زنده فراهم شد. هر چند حتى تماشاى زنده يك مسابقه هم نمى تواند شور و هيجان ديدن يك مسابقه از نزديك را ايجاد كند. به هر حال ديدن يك مسابقه با طرفدارى كردن از يك تيم در استاديوم و يا خيابان متفاوت است.
ابزارهاى ارتباطى جديد به خصص سايت هاى اينترنت با تاثيرگذارى فراوان بر فضاى اجتماعى اين تصور را به وجود آوردند كه در هر كارى و موضوعى مى توانند دخالت كنند. اما همواره اين پرسش مطرح بود كه در مقابل رقيب بزرگى چون تلويزيون عملاً اينترنت و سايت هاى اينترنتى از چه مزيتى برخوردارند. هر چند به سرعت مشخص شد كه سايت هاى اينترنتى نمى توانند جاى ديدن وقايعى چون جام جهانى و بازى هاى المپيك را بگيرند اما به مرور همگان متوجه شدند اگر سايت هاى اينترنتى نمى توانند جايگزينى براى تلويزيون باشند اما حداقل توانستند بر جذابيت هاى آن بيفزايند. و طى سال هاى گذشته تجربه هايى نيز در اين زمينه صورت گرفت و حضور اينترنت و سايت هاى اينترنتى به نوعى در وقايع مختلف بين المللى به رخ كشيده شد، اما جام جهانى ۲۰۰۶ در واقع بهترين فرصت براى نشان دادن اين واقعيت بود كه سايت ها مى توانند بر جذابيت هاى يك واقعه بيفزايند و طرفداران مجازى را بدون مسافرت به محل مسابقات در اين تورنمنت بين المللى رهسپار كنند.
• پله پله تا جام
قبل از بازى آلمان – آرژانتين يك طرفدار اينترنتى به نام mozka در سايت مسابقات مى نويسد: «مطمئنم كه آرژانتين صعود مى كند.» او و ده ها طرفدار تيم آرژانتين بدون آنكه به آلمان مسافرت كنند در طول ۱۲۰ دقيقه در بخش گفت وگوى نرم افزار Matchcast ياهو كه امكان گفت وگوى طرفداران تيم ها را فراهم مى كرد، با شور و حرارت از تيم خود طرفدارى كردند هر چند سرانجام مغموم از پاى كامپيوتر خود برخاستند. ياهو كه يكى از اسپانسرهاى اصلى مسابقات جام جهانى است از مدت ها قبل در مورد اين نرم افزار تبليغات وسيعى را انجام داده بود. گزارش لحظه به لحظه مسابقه با افكت هايى چون صداى سوت داور عملاً بهترين امكان براى كسانى بود كه به تلويزيون دسترسى نداشتند اما در واقع بسيارى از كاربران اينترنت ترجيح مى دادند كه همزمان با ديدن مسابقه فوتبال از امكانات اين سايت بهره مند شوند.
هر چند اين امكان سايت ياهو روزانه ۵ ميليون نفر را به سمت سايت فيفا fifaworldcup.com سرازير كرد اما اين براى نخستين بار نبود كه چنين امكانى در اختيار كاربران اينترنتى قرار مى گرفت. از سال ۲۰۰۱ كه قرارداد پخش اينترنتى مسابقات با شيوه اى بديع بين ياهو و فيفا منعقد شد ياهو تلاش كرد تا با شيوه اى نو عملاً به كاربران اينترنت گزارش لحظه به لحظه مسابقه را ارائه كند. در جام جهانى ۲۰۰۲ ياهو نرم افزار مورد نظر خود را راه اندازى كرد كه مشتركان بسيارى را به سمت خود كشيد.
اما اين نرم افزار كاستى هاى فراوانى داشت و خصوصاً در طى روزهاى نخست راه اندازى عملاً كشش بازديد ميليونى كاربران اينترنتى را نداشت. به تدريج اما اين سايت با همكارى بخش هاى فنى و خصوصاً سرورهاى قدرتمند اهو توانست همزمان به ميليون ها نفر نشان دهد كه مى توان فوتبال را حتى به شكلى غير از شكل معمول هم مشاهده كرد. كارى را كه ياهو در اين زمينه انجام داد پيشتر به شكل هاى ابتدايى از سوى برخى سايت هاى ديگر دنبال شده بود اما اغلب اين سايت ها صرفاً به ارائه نتيجه همزمان مسابقه و يا اطلاعات اندكى مثل زننده گل و يا دريافت كنندگان كارت قرمز و زرد بسنده مى كردند. ياهو اما با گزارش لحظه به لحظه كوچكترين حركت بازى را به صورت متنى گزارش كرد و نتيجه آن استقبال فراوان كاربران از يك سو و رضايت مقامات فيفا و تمديد اين قرارداد از سوى ديگر بود.
براى جام جهانى ۲۰۰۶ نرم افزار ياهو براى زارش همزمان بازى تغييرات فراوانى كرد. مهمترين تغيير در اين زمينه اضافه كردن امكانى براى تبادل صحبت هاى طرفداران تيم ها بود و همين موضوع اين نرم افزار را از يكسويه گزارش كردن بازى نجات داد. در واقع همزمان يك كاربر اينترنتى مى توانست در طول يك بازى هم از گزارش بازى و وقايع آن مطلع شود و هم نيم نگاهى به كرى خوانى طرفداران تيم ها بپردازند كه با يك گل هورا سر مى دادند و يا شكل هاى غمگين ارسال مى كردند.
به جز اين ياهو اطلاعات مربوط به ورزشگاه بازى، اطلاعات آب و هوايى محل بازى، معرفى كامل داوران، اطلاعات مربوط به خود بازى مثل درصد در اختيار گرفتن توپ و يا تعداد شوت و كرنر، كارت هاى زرد و قرمز را نيز در اختيار كاربران قرار داد. به جز اين گزارش كننده بازى و يا بهتر بگوييم نويسنده بازى هايى كه ياهو از آنها استفاده مى برد صرفاً به گزارش بازى نمى پرداخت بلكه در ميانه گزارش خود گاه تحليل هايى را نيز از روند بازى ارائه مى داد و در واقع به نظر مى رسيد كه ياهو در اين ميان از يك تحليلگر فوتبال بهره گرفته است نه يك ماشين تايپ. نرم افزار ياهو به غير از اين اطلاعات كاملى را از دو رقيب مانند مسابقه قبلى، تحليل تيمى و شرايط گروه نيز در اختيار كاربر قرار مى داد به طورى كه به ناگهان مجموعه اى از ده ها اطلاعات مختلف و ضرورى در مورد يك بازى را به صورت ك بسته بندى مناسب ارائه مى كرد.
• ميلياردها فلاش و يك جام
اما همه اين امكانات در واقع صرفاً بهبودى از امكاناتى بود كه ياهو در دوره قبل جام جهانى از آن بهره گرفته بود ولى شايد گل اصلى قضيه و جديدترين امكان اين سايت، در اختيار قراردادن همزمان عكس هاى مسابقه بود. چنين كارى در دوره قبل تنها دقايقى بعد از بازى امكان پذير بود ولى ياهو در داخل نرم افزار Matchcast قابليت ديدن عكس ها را بلافاصله و در جريان بازى نيز فراهم كرده بود. در زمينه عكس ياهو نوآورى ديگرى را نيز انجام داده بود و آن بهره گيرى از امكانات سايت محبوب آرشيو عكس flickr بود. سايت فليكر كه چندى قبل توسط خو ياهو خريدارى شده در واقع امروزه مهمترين و موفق ترين سايت آرشيو عكس جهان به شمار مى رود و هر كس به سادگى مى تواند عكس هاى مورد نظر خود را روى آن قرار دهد.
فليكر به دليل خاصيت باز خود بهترين امكان براى تماشاى عكس هاى غيررسمى مسابقات جام جهانى را فراهم آورده بود. عكس هايى كه نه توسط عكاسان حرفه اى بلكه توسط بسيارى از توريست ها و مسافران جام جهانى از اين رويداد ورزشى گرفته مى شد و بلافاصله روى اينترنت قرار مى گرفت. ياهو با اتصال ميان نرم افزار خود و سايت فليكر در واقع مهمترين قدرت خود را در پوشش چنين رويدادى نشان داد و شايد بتوان گفت بسيارى از نوآورى هايى كه رقبايى چون گوگل و مايكروسافت طى چند سال اخير انجام داده بودند را بدين شكل پاسخ داد.
نوآورى هاى غول نرم افزارى گوگل در استفاده از نرم افزارهاى جديد و قابل گسترش و خصوصاً افزايش ارزش سهام اين شركت عملاً شركتى چون ياهو را كه از سابقه و قدرت بيشترى در اين زمينه برخوردار بود متزلزل كرده بود. اما به نظر مى رسد هر قدر رقابت اين دو در فضاى عادى به نفع گوگل تمام شده در مواقعى ويژه چون جام جهانى و المپيك اين ياهو است كه مى تازد.
فليكر كه امسال نخستين جام جهانى خود را تجربه مى كند و در جام قبلى متولد نشده بود حالا به بزرگترين منبع عكس جام جهانى نيز تبديل شده است.
تا قبل از باى ايتاليا- اوكراين بيش از ۵۰ هزار و ۳۰۰ عكس از جام جهانى امسال در اين سايت قرار گرفته است و اين همه نه توسط مسئولان سايت بلكه توسط علاقه مندانى صورت گرفته كه با خرج خود به مسافرت رفته بودند. مزيت اين عكس هاى عمدتاً آماتورى در پخش بودن عكاسان آنها در سراسر كشور آلمان بود. اين همان مزيت و برترى وبلاگ ها در مقايسه با رسانه هاى سنتى نيز هست. در حالى كه رسانه ها و آژانس هاى عكس صرفاً تعداد محدودى از عكس اين وقايع را در اختيار كاربران قرار مى دهند. عكاسان فليكرى در همه جا حضور دارند و به جز عكس هاى رسمى، عكس هاى غيررسمى فراوانى نيز از حاشيه ها و جشن هاى اطراف اين مسابقات روى سايت قرار دادند. در اين راه افزايش كيفيت دوربين هاى ديجيتالى طى سال هاى اخير نيز در موفقيت فليكر بى تاثير نيست. اگر تا پيش از اين عكس عكاسان غيرحرفه اى هم از نظر كيفيت و هم از نظر تكنيك هاى عكاسى قابل مقايسه با عكاسان حرفه اى نبود حالا با وجود دوربين هاى بسيار پيشرفته اى كه با قيمت نه چندان گران در اختيار بسيارى از مردم قرار گرفته عكاسان حرفه اى صرفاً در نوع نگاه به سوژه ها مى توانند با اين عكاسان تازه وارد رقابت كنند.
• يك جام در دستان مجازى
برنامه ياهو براى پوشش رسمى اينترنتى مسابقات به نرم افزار Matchcast محدود نمى شد. سايت رسمى مسابقات كه در واقع سايت اصلى فيفا نيز هست توسط ياهو به روز و نگهدارى مى شد و اطلاعات مربوط به همه تيم ها، گفت وگوهايى با بازيكنان و مربيان و تحليل هاى مختلفى از اين بازى ها عملاً ياهو را به قدرت اينترنتى اين مسابقات تبديل كرده بود. همين همكارى در فضاى مجازى و حضور در تبليغات كنارى زمين عملاً اين سايت را به مهمترين سايت اينترنتى در جام جهانى تبديل كرده بود.
با اين همه ياهو در پوشش رسانه اى اين رويداد تنها نبود. سايت هاى بسيارى به مسابقات امسال به چشم فضاى رقابتى نگاه مى كردند و از اين رو خصوصاً سايت هاى خبرى وبلاگ ها از قابليت هاى فراوانى براى پوشش مسابقات برخوردار بودند. در زمينه سايت هاى ورزشى سايت BBC با پوشش گسترده مسابقات عملاً در انگلستان بيشترين ترافيك اينترنتى را به خود اختصاص داد به طورى كه بر اساس گزارش Nielsen NetRatings يكى از سايت هاى آمار و تحليل بى بى سى توانسته بيش از ۵۸ درصد از ترافيك اينترنتى مربوط به مسابقات جام جهانى را از آن خود كند. اين در حالى بود كه ترافيك سرازير شده به سمت سايت فيفا از اين كشور تنها ۱۵ كشور عنوان شده است. به گزارش همين منبع سايت بى بى سى در هنگام بازى انگلستان با اكوادور تنها طى ۱۱ دقيقه حدود ۲ ميليون بازديد را به خود اختصاص داد كه اين ركوردى براى يك سايت اينترنتى در اين كشور به حساب مى آيد. بعد از اين سايت Sky Sports با ۴۲۳ هزار بازديد در پنج دقيقه در مكان دوم قرار گرفت.
سايت بى بى سى از نظر گزارش لحظه به لحظه بازى عملاً از مزيت هاى ياهو برخوردار نبود، بنابراين تنها به ذكر نتيجه آن لاين بازى بسنده مى كرد. اما در مقابل اين سايت مملو از صدها فايل ويدئويى بود كه زواياى مختلف يك بازى و يك تيم (به خصوص انگلستان) را مورد توجه قرار مى داد. اطلاعات مختلفى از تيم ها، گالرى عكس، گزارش راديويى بازى ها، تحليل هاى مختلفى درباره تيم ها و… در اين سايت قرار گرفته بود.
بى بى سى همچنين برنامه اى از بازى ها را به صورت آن لاين در اختيار كاربران قرار مى داد كه بر اساس آن بازديدكنندگان مى توانستند بازى هاى مسابقات را حدس بزنند.
در اين رقابت گوگل و موزيلا هم بى نصيب نبودند. گوگل بيشتر در انديشه استفاده از مهمترين امكان اينترنتى اين دوره يعنى ارائه فيلم هاى كوتاه از مسابقات برآمد و بلافاصله گل هاى مسابقات را روى سايت مخصوص (دانلود فيلم) خود قرار مى داد و موزيلا هم در اين ميان با امكاناتى كه توسط يك نرم افزار روى اين مرورگر (فايرفاكس) نصب مى شد، به كاربران اطلاعات مربوط به بازى را به صورت آن لاين ارائه مى كرد. مهمترين ويژگى مرورگر فايرفاكس موزيلا اين بود كه نتيجه بازى را روى نوار پايينى مرورگر ارائه مى كرد و در صورت به ثمر رسيدن يك گل در بازى با بازكردن يك
pop _up به كاربر اين موضوع را اطلاع مى داد.
• همه با هم تا جام
Our journey is almost over اين نخستين كلماتى است كه در يك سايت وبلاگ معروف مسابقات و در صفحه مربوط به ايران آن نگاشته شده است. سايت www.worldcupblog.org براى تمامى ۳۲ تيم حاضر در مسابقات وبلاگ مخصوص درست كرده بود و هر كس مى توانست در آن بنويسد. به غير از اين هر كس مايل بود مى توانست در وبلاگ اختصاصى نيز به ارائه گزارش هاى مربوط به جام جهانى بپردازد. برخى از وبلاگ ها به شيوه ياهو به گزارش لحظه به لحظه مسابقه مى پرداختند اما به دليل آنكه اين وبلاگ ها از امكانات سايت قدرتمندى مثل ياهو برخوردار نودند براى ديدن جملات جديد كاربر بايد به رفرش كردن صفحه مى پرداخت. در كنار صفحه وبلاگ هاى مربوط به هر تيم، نتايج و جدول بازى هاى مربوط به آن نيز قرار گرفته بود و عكس هايى كه توسط كاربران گرفته شده بود نيز در كنار آن قرار داشت.وبلاگ نويسى مسابقات اما صرفاً به اين سايت محدود نمى شد.
اين مسابقات در واقع بهترين فرصت براى كسانى بود كه مى خواستند قدرت وبلاگ ها را در يك رويداد جهانى نيز از نزديك مشاهده كنند.
وبلاگ نويس ها همه جا هستند؛ از داخل تا بيرون استاديوم، داخل رستوران ها و يا نشسته روى صندلى پارك ها و بدين گونه بيشترين اتفاقات را مى توانند ثبت كنند. آنچه وبلاگ ها را در اين زمينه از سايت هاى رسمى و خبرى متمايز مى كرد دقيقاً شبيه آن چيزى بود كه سايتى چون فليكر را از آژانس هاى عكس متمايز مى كرد. وبلاگ نويسان هر چند گزارشگران حرفه اى و تحليلگران كاركشته فوتبال نيستند اما تعداد آنها آنقدر زياد است كه مى توانند بسيارى از حواشى مسابقات را به خوبى گزارش كنند. براى مسابقاتى در اين سطح كه حواشى آن گاه از متن نيز پررنگ تر است بدين گونه وبلاگ نويسان مورد توجه بيشترى قرار مى گيرند و ميزان بازديد از صفحات اينترنتى آنان نيز بالا مى رود.
وبلاگ ها طى روزهاى اخير آنقدر اطلاعات (عكس، ويديو و متن) از مسابقات روى اينترنت قرار داده اند كه بازخوانى آنها شايد ماه ها به طول بينجامد.
با توجه به حضور ايران در جام جهانى بسيارى از وبلاگ نويسان ايرانى نيز به نوشتن از مسابقات پرداختند، برخى كه به آلمان رفته بودند گزارش هاى به روزتر و جذاب ترى ارائه دادند و نكته جالب در مورد سايتى چون www.worldcupblog.org آنكه كاربران ايرانى پس از اكوادور و انگلستان در جايگاه فعال ترين وبلاگ نويسان جام جهانى قرار گرفتند. اين در حالى است كه وبلاگ هاى كشورهاى هلند و آلمان (ميزبان مسابقات) عملاً پايين تر از ايران قرار گرفتند. به هر حال به نظر مى رسيد هر چند تيم ايران در جام جهانى حتى بازى هاى خوبى هم ارائه نداد اما حداقل وبلاگ نويسان ايرانى تصوير خوبى از ايران ارائه دادند.
به غير از وبلاگ نويسان برخى سايت هاى ورزشى ايرانى نيز تلاش مى كردند كه در اين رويداد چندان از قافله عقب نمانند. ارائه نتايج و عكس هايى از اين مسابقات و حواشى آن و همچنين ارائه تحليل ها از جمله بخش هايى بود كه سايت هاى ايرانى به آن مى پرداختند. با اين همه عمده تمركز اخبار و اطلاعات روى تيم ايران بود و با حذف ايران از مسابقات همان شكل و شيوه معمول اطلاع رسانى اين سايت ها ادامه يافت و چيز چندان جديدى در آن ديده نشد.
• • •
جام جهانى با همه خاطره هايش هفته آينده به پايان مى رسد، اما شايد به عنوان آن لاين ترين جام جهانى تاريخ تا مدت ها بر سرزبان ها باشد. اگر هم اكنون عكس هايى از جام هاى مربوط به دهه هاى قبل را تنها بايد از تلويزيون ببينيم شايد ده ها سال بعد، نوشته يا عكسى از يك وبلاگ و سايت يادآور خاطره اى باشد از روزهاى شاد و غمگين تابستان ۲۰۰۶.
