حقوق واخلاق در جامعة اطلاعاتى: اهميت دسترسى همگانى به اطلاعات الكترونى در «عصر معرفتى» جهانى
نام نویسنده: فيليپ كئو، مدير پيشين بخش جامعة اطلاعاتى يونسكو*
ایران وجامعه اطلاعاتی – «فيليپ كئو»، مدير پيشين «بخش جامعة اطلاعايت» يونسكو، از محققان و متخصصان ارتباطى برجستة فرانسه است. وى در فاصلة سالهاى 1975-1972، دورة آموزشى «مدرسه پلىتكنيك» پاريس را گذرانده است. در سالهاى 1977-1975، در «مدرسة عالى ملى ارتباطات دور» پاريس تحصيل كرده و ديپلم مهندسى گرفته است و در سالهاى 1978 – 1976 هم دوره ديپلم مطالعات عالى پيشرفته در علوم ارتباطات «مدرسة مطالعات عالى علوم اجتماعى» پاريس را گذرانده و فارغالتحصيل شده است.
او پيش ازورود به يونسكو (سال 1966)، سمت مدير پژوهش در «انستيتوى ملى سمعى و بصرى» فرانسه را به عهده داشت و در اين سمت، به سبب موفقيت در تهية تصاوير تركيبى تلويزيونى در جهانهاى مجازى، شهرت بينالمللى پيدا كرد. وى در سمت مذكور، مجمع بينالمللى تصاوير جديد، موسوم به «ايماژينا» را كه مهمترين مركز عرضة تصاوير تركيبى جلوههاى ويژه و جهانهاى مجازى در اروپا به شمار مىرود، پايهگذارى نمود. اين متخصص و محقق ارتباطى فرانسوى، با توجه به كوشش وى براى تأسيس پايگاه رسانهاى الكترونى در «انستيتوى ملى سمعى و بصرى فرانسه»، در رديف پيشگامان گسترش اينترنت در اين كشور شناخته مىشود. ايجاد اولين گروه پژوهشى فرانسوى در زمينة تصاوير مجازى تلويزيونى هم به سرپرستى او صورت گرفته است.
«فيليپ كئو»، سازندة چندين سريال تلويزيونى در زمينة تصويرهاى تركيبى است. او دربارة تصويرهاى ديجيتال، جهانهاى مجازى و فضاى سيبرنتيك، تعداد زيادى كتاب و مقاله منتشر كرده است، وى بارها به عنوان كارشناس ارتباطات در اجلاسيههاى كميسيون اتحادية اروپايى، سخنرانى نموده است و به مدت شش سال هم عضويت شوراى پژوهشى وزارت فرهنگ فرانسه را عهدهدار بوده است.
اين محقق فرانسوى، چندين كتاب تدوين و تأليف كرده است كه در ميان آنها، كتابهاى «سيارة انديشهها» (چاپ سال 2000)، «دنياى مجازى، ويژگىها و سرگيجهها» (چاپ 1993، ترجمهشده به زبانهاى ژاپنى، اسپانيولى، ايتاليايى و فنلاندى)، «متاكسو: نظرية هنر واسط» (چاپ 1989) و «مدح وانمود: از زندگى زبانها تا تركيب تصويرها» (چاپ 1986)، از شهرت خاصى برخوردارند.
وى در انتشار بيش از ده تأليف جمعى در زمينة تكنولوژىهاى نوين اطلاعات و ارتباطات نيز مشاركت داشته است، كه تازهترين آنها، كتابهاى «خيال واهى سلامت كامل» (چاپ 2001)، «اخلاق و جامعة اطلاعاتى» (چاپ 2000)، «كودكان آزاد دانش رقوميٍ» (چاپ 2000)، «حافظة قرن بيستويكم (چاپ 2000، در دو جلد)، «پيونددادن دانشها: چالش قرن بيستويكم» (چاپ 1999، به زبان آلمانى) «هنر و علم» (چاپ 1988، به زبان انگليسى)، «فرهنگ واژههاى تخصصى گرافيكهاى كامپيوترى» (چاپ 1988، به زبان انگليسى)، «اخلاق دنياى مجازى: تصويرهاى فضاى سيبرنتيك« (چاپ 1996)، را شامل مىشوند.
برخى از آثار جمعى ديگرى كه «فيليپ كئو» در تدوين و تأليف آنها شركت كرده است، كتابهاى «حواس پنجگانة خلاقيت: هنر، تكنولوژى، احساسپذيرى، (چاپ 1996)، «مجاز و واقعيت علوم» (چاپ 1995)، «امپراتورى تكنيكها» (چاپ 1994)، «علوم و تصوير ذهنى» (چاپ 1994)، «تصوير ذهنى تكنيكهاى پيشرفته» (چاپ 1989)، هستند.
او نشانهاى افتخارى متعددى هم دريافت كرده است. وى شوالية «نظام هنرها و ادبيات» فرانسه، شوالية «نظام شايستگى فرهنگى» شاهزاده نشين موناكو و شهروند افتخارى شهر «كوبه» در ژاپن است.
«فيليپ كئو»، مدت چند سال مديريت «بخش اطلاعات و انفورماتيك» حوزة اطلاعات و ارتباطات اين سازمان را دارا بود و پس از تغيير نام اين بخش، بر مبناى مصوبة سىامين اجلاسية كنفرانس عمومى يونسكو (پائيز 1999)، به «بخش جامعة اطلاعاتى»، در همان مقام به خدمات خود ادامه داد. او كه دو كنگرة بينالمللى يونسكو دربارة «اخلاق اطلاعات» در سالهاى 1997، 1998 را سرپرستى كرده بود، سومين كنگرة بينالمللى مربوط به اخلاق اطلاعات را در پائيز 2000، برگزار نمود. وى در جلسة اختتامية سومين كنگرة بينالمللى يادشده، در روز 15 نوامبر 2000 (25 آبان 1379)، سخنرانى مهمى تحت عنوان «حقوق و اخلاق در جامعة اطلاعاتى» به زبان فرانسه ايراد كرد كه با استقبال فراوان شركتكنندگان در كنگره، روبرو گرديد. با توجه به اهميت خاص اين سخنرانى، كه متن آن در پايان جلسة اختتامية كنگره، در اختيار حضار گذاشته شد، رئوس كلى آن در اين جا ارائه مىشوند. (1)
به دنبال مطالب مهم متن سخنرانى مذكور، گزيدهاى از نكات برجستة سخنرانى ديگرى كه مديرپيشين بخش جامعة اطلاعاتى يونسكو، در حدود يك سال بعد در مراسم افتتاح نخستين «سمينار ميانمنطقهاى كشورهاى آسياى مركزى ـ غربى و جامعة اطلاعاتى» (12 تا 14 شهريور 1380)، در تهران راجع به «دسترسى همگانى به اطلاعات الكترونى در عصر معرفتى جهانى» ايراد كرد نيز عرضه مىگردد. (2)
1ـ حقوق واخلاق در جامعة اطلاعاتى
مدير پيشين «بخش جامعة اطلاعاتى» حوزة اطلاعات و ارتباطات يونسكو، در آغاز سخنرانى خود راجع به «حقوق و اخلاق در جامعة اطلاعاتى»، كه در جلسة اختتامية سومين كنگرة بينالمللى مربوط به «اخلاق اطلاعات»، در روز 15 نوامبر 2000 (25 آبان 1379) ايراد كرد، ضمن سپاسگزارى از سخنرانان و گردانندگان نشستهاى كنگرة بينالمللى مذكور، كوششها و اقدامهاى آيندة يونسكو براى تحقق هدفهاى موردنظر در برگزارى سه كنگرة بينالمللى «اخلاق اطلاعات» در سالهاي1997، 1998 و 2000 را تشريح نمود.
وى در اين زمينه چنين گفت:
«… به زودى، گزارشى كه به وسيلة دبيرخانة يونسكو و بنا به تقاضاى كنفرانس عمومى اين سازمان، دربارة تدارك متن يك توصيهنامه راجع به «دسترسى همگانى به اطلاعات در فضاى سيبرنتيك» در حال تدوين است، براى اظهار نظر دولتهاى عضو، ارسال خواهد شد.
مجموعة اين اظهار نظرها و همچنين گزارش نهايى و اسناد ديگر مربوط به سومين كنگرة بينالمللى «اخلاق اطلاعات» (سال 2000)، در كميتهاى مركب از كارشناسان بينالمللى، كه در ماه مارس 2001 در مقر يونسكو در پاريس تشكيل مى شود، بررسى خواهند شد تا بر مبناى نظرات اين كارشناسان، يك طرح «توصيه در مورد دسترسى همگانى به اطلاعات در فضاى سيبرنتيك» تهيه و تدوين گردد. اين طرح توصيه، در جريان اجلاسية آيندة كنفرانس عمومى يونسكو، كه در اكتبر 2001 در پاريس برگزار مىشود، براى تصويب دولتهاى عضو اين سازمان، عرضه خواهد شد. به موازات آن، يونسكو در روند تدارك «كنفرانس عالى سران كشورهاى جهان دربارة جامعة اطلاعاتى»، كه به ابتكار «اتحادية بينالمللى ارتباطات دور». در سال 2003 تشكيل خواهد شد، نيز مشاركت خواهد كرد.
متن کامل این مقاله را در سایت ایران و جامعه اطلاعاتی بخوانید
*تلخيص و تدوين
دكتر كاظم معتمدنژاد
استاد علوم ارتباطات دانشگاه علامهطباطبايى
